Madaxweyne-Cade Muuse Iyo Xukuumadda Laga Sugaayo.

Maamulka Goboleedka P/Land ayaa Xaalad Maamula Xumo, Musuq-maasaq iyo Amaan xumo Soo noq-nooneeysey ka jirtay Mudadii Sanadka aheyd ee Xilka uu Tahay Mudane-Madaxweyne Cade Muuse Iyo Ku Xigeenkiisa Mudane-Xassan Daahir Af-Qurax oo Doorasho Hab Barlamaani ah ku Soo Gaaray Xukunka,Lona Han-weynaa Laakiin Niyad Jab iyo Wel-wel Dadkii ku Abuuray. 

     Madaxweynaha iyo Ku Xigeenkiisa Waxaa lagu dhaliilaayaa Khibrad La,aan, Iyo Iyagoo Golaha Xukuumadda u daayeey Wasiiradii ku Mamay Dhicida Hantidda, Maamul Xumadda, Wax Qabad La,aanta oo loo yaqaano Raxantii ka Hartay ama Baqaayaa-C/Laahi Yuusuf,Ilaa Hadda Xiriir Joogto ah la leh, Waxaaba la oran karaa Madaxweynaha Dadban ee Maamulka P/Land Waa Ini Yuusuf, Waxaana ka mid Wasiiradaas;- 

-Wasiirka Maaliyadda- Mudane,Gaajaab.
-Wasiirka Horumarinta D/Hoose iyo H.Reer Miyigga-Mudane, Awaare.-Wasiirka Arrimaha Gudaha, Mudane- Axmed Cabdi Xaabsade Iyo Kuwo Kaleba.

     Haddba sidda keliya oo Hanaan Wanaagsan, Wax qabad leh oo Soo Dhoweeynta iyo Kalsoonida Shacabka Reer P/Land hanan kara, waa hadii Madaxweynuhu Qaado Talaabo weyn oo ku jiheeysan danaha guud iyo daacadnimo dhab ah, kana duulo Rabitaanka Dadweynaha wuuna Dhiso Xukuumad wanaagsan oo Xubnadeedu yihiin Shkahsiyaad ku Sifoobo Siddan;--Daacadnimo iyo Aqoon.

-Waayo-Aragnimo iyo Karti.

-Alle Amiin iyo ku Dhaqn Diineed.

-Garashada iyo Gudashada Masuuliyadooda.

-Ku Dhaqmid Cadaalada iyo Nidaamka.

-Ka Fogeenshaha Eexda, Xatooyadda Iyo Qabyaalad ku Dhaqmida.

-Garta Masuuliyadda Akhlaaqeed ee ka Saaran Dadkood iyo Dhulkooda.

-Sumcad iyo Sharaf Ku Leh Bulshadda Dhexdeeda.

-Ku Saleeysan Hab Cadaaladeed Dheeli-tiran.

-Sida Ku Haboon Loo Soo Derso, Wadda Tashina Lagu Saleeyo Xulidooda.

-Wasiiro Xaaladdan Qasan Aqoontooda iyo Dadnimadooda ku Wajahi Kara.  

     Madaxweyne Cadde waxaa Saaran Xil weyn iyo Waajibaad Culeeskooda leh oo u Baahan Xeelad iyo Garasho Fiican iyo in uu leeshaanka la helo Yoolka laga filaayo in uu Sida ku haboon u Shiisho, Wuxuuna ku gudbi karaa Tawakalka Raxmaanka iyo Kaashashada Dadka Wanaagsan oo Qiirada Wadaniyaded leh, una taagan u Illaalinta Danata Guud iyo u adeegidda bulshadda Dhiban, dayacan oo Xaaran ku Naaxayaashu Heleen, Bulshada Indha Furan iyo Niyadda Wanaagsan ku Soo Eegeeysa Hogaanka Sarre oo Kalsoonidooda heysta, Marxaladan ayaa ah mid lagau Tilmaami karro ama  La oran karo Xaalad kala Guur iyo ku Toosinta Wadadda Toosan ee Cadaalad iyo Hanaan Garsoor Wacan leh iyo Xukuumad Dadka Metesha una Shaqeeysa, loogana Gudbo Xukuumadan hadda jirta oo ah mid aan Dadka Metelin, Laakiin Ka Shaqeysata ama ka Xoogsata.

     Hawl Yari ma aha arrimaha Cadde iyo Xukuumadiisa hor yaala, waana kuwo u Baahan in sida ku haboon loo Maareeyo, Kalsoonidda iyo Niyad Samid Shacbkana Lagu Dadaalo Sidii loo Hanan lahaa oo Biyaha Wadadoodii Saxa aheyd loogu Soo Celin lahaa, Kala Shakiga iyo Is-aaminid la,aantana Meesha looga Saari lahaa, Waxaan Alle Ka Rejeeyneeynaa in Madaxweyne-Cadde ku Toosiyo Tubta Toosan iyo Garashadda Masuuliyadda, Ahamiyadeeda iyo Waajibaadka laga Sugaayo Xiligan Maamul Wanaag iyo Qorshaha Horumarineed Lagu Qoondeeyo Hab leh Cadaalad iyo Sinaan, Lagana Gudbo Habka Hadda Jiro oo Mudnaanta Siinaaya Goboladda Qaarkood iyo Dhaqanka Guracan ee Hab Beeleedka ah, Hanaan Dhab ah oo ku Saleeysan Nidaamka iyo Shuru ucda iyo Qaabka Maamul Goboleedka Tahay oo ah Hab Faderaal ah(Reer P/Land). 

****

Dadka Dalku U Baahan-Yahay Oo Dayacay.

Dalka waxaa dhisa oo tirarka u Taagana u Adkeeya Dadkeeda Aqoonta leh oo Qeybaha kala duwan hogaamiya, Aasaaskana u dhiga Qorshe iyo habKu Saleeysan danta guud iyo helida Mustaqbal wacan oo aaya-tiin leh oo Beri dhaxal noqon karro, aqoonta ayaa Sheey qaali ah oo ahamiyadiisa leh Marka lagu jiheeyo habka ama tubta toosan iyo gudashada Masuuliyadda.

        Dalalka Horumaray waxaa ku amaanan xurmo iyo maqaamna ku lehDadkood Aqoonta Fiican lahaa ama leh iyo Takhasuuska gaarka ah ee ka Soo Qeyb qaatay u adeegidda Ummadooda iyo ka faa,iideeynta aqoontooda Weliba Xiliyo Culeeyskooda lahaa, Waana Guulaha Horumarineed iyo Koboca Aqooneed, Dhaqaalle iyo Xadaaradeed ee Aduunka intiisa badani Gaarey, Halka Qaaradda Afrika iyo Dhoowr Dal oo dunida Sadexaad ka mid ahi ku Sugan Yihiin Dib u dhac iyo Xaaladii Xiliyadii Madoobaa, Dalka Somaaluyana ku Sugan yahay Qaaca ugu Hooseeya, Dagaalo Sokeeye, Dhiig Qubanaaya iyo Siraacyo Qabyaaladeedna Weli ka Jiraan, Waana Ayaan daro weyn iyo waxyaabo naxdiintooda leh, Waana Mid dhaliisheeda Aqoonyahanka dusha looga tuuraayo.

      Aqoonyahanka Somaaliyeed oo xaqiiqo ahaan gabay doorkoodii iyo masuuliadii ka Saarneyd Dalkooda qaaliga iyo Ummadooda Qiil lagu Difaaci karaana jirin marka Runta la Sheego, waxeeyna ku sifoobeen Sidan:-

-Qeyb Garatay Masuuliyadda Akhlaaqeed, Aqooneed iyo Wadaniyadeed una Guntaday u adeegidda Ummadood, door wax ku ool ah oo muuqday qabtay, Dalkana aaminay, iyadoo Duruufo adag iyo Xaalad Amaan Xumo ka Jirto,Waana:-

Dakhaatiir Takhasuusyo kala Duwan leh,Barayaal Heer Jaamaceed ah,Injineero Qeybo kala Duwan Iyo Culimaadu Diin Aqoon Sarre leh,Waxeey Muteeysteen Xurmadda, Qadarin iyo Tixgelin weyn oo Bulshadu u Heeyso.

-Qeybta Labaad-Kuwo Hey,adaha Samafalka ka Shaqeeya oo Xoogaa Damiir ah Muujiyeey iyo kuwo Dhigooda ah oo Debedaha Qeylo Dhaan iyo Baaqyo Dalkooda ku Wajahan ka Jeediya, Laakiin Intaas ka Badan laga filaayeey.

-Qeybta Sadexaad:-Kuwo ku Milmay Dhibaatadda iyo Silica lagu Dadka iyo Dalka Hooyo, gacan yarayaal iyo la-taliyaal u noqday qabqablayaasha Qaska Wadda, waana kuwo la oran karo aqoonta iyo cilmiga ayaa khasaare ku ah, bog madoowna weey ka qormi doonaan taariikhda Ummadda.

-Qeybta Afraad:-Waa kuwa Dalkoodii, Dadkoodii iyo Naftoodiiba Dayacay oo Dhex Fadhiya Goobaha Huuhaada iyo Beenta lagu hayo, waana kuwo lagu Tilmaamo in eey Noloshii ka Dhaceen, Aqoontii, Takhasuuskii iyo Waayo- aragnimadii Xirfadeedba Lumiyeey, lana Garaadka iyo Garasha noqday kuwa aan Waxba Baran, Qeybtaas ayaa hadana weli isku heeysta kuwo ku Gaashaaman Aqoon Cilmiyeed iyo Xirfado Gaar ahaaneed, Balse Runtii ah Kuwo Khasaaray, Khasaaray.

 

        Waxaa Amaan iyo Xurmo iyo Bogaadiin weyn mudan Aqoonyahanka u Guntaday Dalkiisa iyo Dadkiisa Hooyo, una Bareeray Duruufaha Adag iyo Xaaladaha Amaan Xumo, Dhimasha iyo Af-duubida, gartay Baahida loo  Qabo Aqoontiisa iyo Takhasuuskiisa, Waajibka Qarameed ee Saaran iyo in looga Baahan Yahay Gudidda Abaalkii Dalku ku lahaa, Waana kuwa Heeganka ah Habeen iyo Maalinba-Gargaarka Caafimaad, Kobcinta Aqoonta Ardeyda iyo Baahinta Culuunta Diineedba iyo kuwo howlaha kale ee Danta Guud ku jirto Wadda, Damiirka Nool, Dadnimadda iyo Biseylka Aqooneed ayaa hogaamiya Aqoonyahanka iyo dadka Garashadda lehba, Waana Hibo Alle oo Mahad-Celin Mudan. 

       Waxaan ku Boorin lahaa Shakhsiyaadka Aqoonta la Fadhiya Meelaha aan ku Habooneyn, Waqtiga iyo Qiimaha eey leeyihiina Dayacaaya in eey Dib u eegan kuwa dhigooda ah Iyo Doorka Weyn oo eey Qabteen iyo Weliba Baahida Weyn ee Ummadda Somaaliyeed u qabto Takhsuuska iyo Xirfaddha Gaar ahaaneed oo eey Soo Barteen, Khaladku wuu Dhacay, Hal Marna Waa La Siibtaa, Laakiin Is-daba qabasho iyo Is-Toosiin ayaa Loo Baahan Yahay.

 

****

Biyo La,aanta Magaaladda Badhan Waxaa Ka Masuul Ah Jaaliyadda Qurbaha Joogta.

Magaalada Badhan ayaa ah Degmo Xarun ah oo Ahamiyadeed u leh Dadka Degaanka Marna ahaan jirtay Magaalo madaxda Sanaag Barri, sida ku qeexan qoraalka Mudane-MAXAMED XASSAN oo ku soo baxay Shebekadda Dadaalka Badan ee Laaqoary.net waxaa magaaladii soo fool saaratay xaalad biyo yaraan weyn, kadib Markii dadkii ku bateen, magaaladiina balaaratay, Isticmaalka Biyaha Macaana aad Loo badsaday oo wax walba lagu isticmaalo.

     Hadaba Biyaha ayaa ah nolooshu meesha eey ka bilaabo, la,aantoodna aan  Dadku noolaan kareen, wa ana kuwa loogu biidi badan yahay maanta aduunka eeynu Ku nool nahay korkiisa, lana saadaaliyo in eey ku yaraanayaan oo Saxaaradu si Weyn u Fidaayo,Gaar ahaan Qaaradda Afrika,waana Diraasad Naxdiinteeda leh, Inkastoo Amarka Alle Meeshiisa yahay(Xukunkiisuna ka Hadal La,heyn),Waxaa la Wadda ogyahay in Degaamada Bari Sanaag, Heyland,Ceyn iyo Gobolka Soolba ka Jirin Wax horumar ah iyo hanaan Maamuleed oo awoodiisa leh, Dhaqaalle xumona

ka jiraan, Maamul Goboleedka P/Land ayaan ka qaban wax la sheegi karro, mana Muuqdo Qorshe cad oo horumarineed oo ku jiheeysan, dadka degaankuna weey ka Seexdeen raadinta Xaqooda iyo Saamigooda Xuquuqeed, waana dhaliilo eey iska Leeyihiin:-  

-Hogaan Dhaqmeedka.

-Aqoon-yahanka iyo Waxgaradka.

-Culimaadu Diinka Iyo Qeybaha Bulshadda.

-Jaaliyadda Qurbaha ku Nool oo Degaanka u dhalatay oo qrniyo iyo qarniyo Yurub

iyo Mareeknaka deganaa, xiliga burburka Somaaliya si xad-dhaaf ah ugu soo batay ayaa doorkood iyo kaalintii looga baahanaa gabay, dayacay dadkoodii iyo Dalkoodii, Indhaha ka qarsaday Duruufaha iyo baahidda dadweyne ee jirra, waana dhaliil cad oo aan la ankiri kareen, waxaana Maanta loo baahan yahay wax qabad dhab ah iyo in La dardar-geliyo doorka Jaaliyadda Sanaag Barri, Heyland iyo Galbeedka Gobolka Barri, Hab Qorsheeysan iyo Hanaan Mideeysan lala yimaado, looma gurmado Meel

Kastoo Baahi ka jirto, Waana la awoodaa Daboolida Waxyaabo Badan oo Xiligan Taagan Sidda Biyo La,aanta Magaaladda Badhan oo Kalle.

     Waxaan ku Boorinaayaa Jaaliyadda, Gudiyadda Hogaaminta iyo Odayaasha Dhaqanka ee Qurbaha Jooga in eey Wadda Shaqeyn iyo Iskaashi la Sameeyaan Golaha Curinta Sanaag, Heyland Iyo Galbeedka Gobolka Barri oo Dadaal iyo Karti Iyo Masuuliyadan Muujiyeey, una taagan Difaacida iyo Ka Shaqeynta Danha Guud ee Bulshadda Degaamadaas, Midnimo, Iskaashii Iyo Illaalinta Maslaxadda ayaa Guusha lagu Gaaraa,Waxna lagu Qaban Karaa Iyo Tawakalka Alle.  

 

****

Booqasho Wasiir Waxaa Ka Fiican Wax Qabad.

Wasiirka Caafimaadka Maamulka P/Land iyo Booqashadiisa Magaalaadda L/canood Waa in eey noqotaa mid ku saleeysan wax ka qabashadda baahida weyn ee dhanka Daryeelka Caafimaadka ka jira iyo baahida dadweynuhu u qabaan howlaha Caafimaad Masuulinta Gobolka Sool, Isbitaalka iyo Aqoonyahan Degaanka ayaa loo baahan la Xisaabtanka udanaha Wasiirka ah iyo Masuuliinta Weheliya.

 

 

      Sidda la wadda ogyahay kaalmo dhanka daryeelka Caafimaad ah ayaa si Joogto ah Loogu Caawiyo Maamul goboleedka P/Land hadaba yaraatee waxba kama soo Gaaraan Magaaladaas iyo degaamadda la xiriira, halka Qardho,Garoowe, Boosaaso iyo Magaaladda Gaalkacayo Saamigooda si caad ah u helaan weliba Xirgelina Loogu Daro, Waana arrin Fiican iyo karti Masuuliinta Goboladaasu leeyihiin, weeyna ku Amaanan Yihiin, Waxaa Ayaan daradu heeysataa kuwa ah Masuulinta ka ahaa ama Xilka Madaxnimadda Gobolka hayeey iyo Dadka waxgaradka ee degaanka oo ka

Gaabiyeey Doonashada Xuquuqdda Gobolka ee Garoowe lagu qeybsado, Iaydoo la ogyahay in kaalamda Caafimaad iyo caawimadda gobolka Sool loogu Talo galay La soo Mariyo oo loo soo duway Dhanka Maamul Goboleedka P/Land.

 

 

     Hadaba-Maadaama Wasiirkii booqasho ku maraayo waa in lala Xisaabtamaa oo si cad loo ogaadaa meesha qorshaha gobolku maro iyo cida qaadata,hadda wixii ka dameeyana saamigu loo helaa sio joogto ah iyo hab Cadaalad leh, maamulka P/Land wax ka qabtaan dayac-tirka iyo joogteenta Mushaahar Dakhaatirda iyo Shaqaalaha Caafimaadka Gobolka iyo degaamadiisaba, Masuulinta Gobolka Sool waa in eey Gartaan xilka eey dadka u hayaan iyo qiimihiisa lana yimaadaan dareen Wanaagsan iyo gudashadda waajibaadkooda sida ku haboon u raadiyaan Saamiga

iyo Xuquuqda Gobolka leeyahay, Dayacida iyo ka gaabinta xil gudashadda ayaa ah Dhaliilaha ugu weyn ee ka jirra Degaamadaas, waana Sababaha dhibaatooyinka Keena iyo dib u dhaca, Waxaan ku Boorinaayaa Maamulka Cusub ee Dhowaan la Magacaabay Gaar ahaan Gudoomiyaha iyo ku Xigeenkiisa Xajinta Amaanada iyo Shaqo Gudasho Daacadnimo ku Jiro in eey la yimaadaan Dadkooda iyo Allena Kaashadaan(Reer Sool,Ceyn, Heyland iyo Sanaag Bari Ninkii Seexdoow Haloowdday Dantaa, Ninkii Seexdaa Sacii Dibi Dhalaayaa,Cid Kalle ha ka Sugina Daryeel iyo wax

Qabad iyo Talo-Toona),Waana in lagu dadaalaa sidii Degaamadaasu u heli lahaayeen Dhammaan Saamigood-Daryeelka Caafimaad, Waxbarashada, Biyaha iyo Dhamaan Howlaha Horumarineed ee Hay,adaha Caalamiga ahi ku Deeqaan, Wakiilo,Xafiisyo iyo Xariir toosna ah loola Sameyn lahaa iyadoo la Kaashanaayo Maamul Goboleedka P/Land.

-Alla Mahad Leh-

-Qorre-Xassan C/Laahi Sheekh(Xassan Carab)-

-Huddersfield-England- 11/01/2006-

-sharifhassan50@yahoo.com.